![]() |
![]() |
![]() |
||
|
مقالات ترجمه شده
مشخصات فني اتومبيل ها
خودرکار رادیویی
مشخصات موتورسیکلت
اخبار خودرو اینده و موتورسیکلت های خورشیدی و برقی
مشخصات گیربکس ها
تاريخچه
پيوست
متفرقه
فروشگاه خودرو مجموعه بی نظیر آموزشی مکانیک خودرو (21 CD)
آموزش سرويس و تعميرات خودروهاي نيسان
ماكسيما نيسان پيكاپ
نيسان رونيز رنو پي كي
PK
آموزش تعميرات جزء به جزء كليه محصولات
پارس خودرو
|
![]() |
منوي اصلي مجموعه موتور
اموزش تعمیرات زانتیا
خنك كاري و روغن كاري
سوخت رساني
انتقال قدرت
برق اتومبيل
سيستم ترمز
شاسي و جلوبندي
مجموعه ديزل
نرم افزار
اموزش تعمیرات سمند
خودروهای گاز سوز
ضرورت استفاده اسی ان جی
مطالب به روز شده
|
||
|
دماسنج
ميزان الحراره که سرما و گرما را نشان ميدهد، اين لفظ
فرانسوي است
و در فارسي مستعمل است ليکن هنوز جزء زبان نشده است
. (فرهنگ
نظام ). ماخوذ از ترموس
بمعني گرما و مترون
بمعني اندازه يوناني و آلتي است که از روي آن ميزان گرما اندازه گيري ميشود
و
معمولا از يک لوله شيشه اي که دو طرف آن بسته و در قسمت پايين آن مخزني پر
از جيوه
يا الکل تعبيه شده است تشکيل مي گردد براي
مدرج ساختن آن ، ترمومترهاي جيوه اي را
در ظرف بخار آبي که در حال جوش است (کنار دريا) قرار ميدهند، جيوه بر اساس
خاصيت
انبساط اجسام در مقابل حرارت در لوله بالا ميرود ودر نقطه اي که توقف مي
کند آن
نقطه را با عدد 100 علامت مي گذارند. سپس مخزن جيوه را در خرده يخ در حال
گداز مي
گذارند. جيوه از لوله پائين مي آيد و در نقطه اي متوقف مي شود که آن را،
نقطه صفر
ميزان الحراره فرض مي کنند و در حقيقت نقطه انجماد آب يا نقطه ذوب يخ است .
آنگاه
ميان اين دو رقم را با اعداد علامت گذاري نموده که هر قسمت را يک درجه
نامند. و
اينگونه ترمومترها که بصد درجه تقسيم شده اند ترمومتر سانتي گراد مي نامند.
چه غير
از اين درجه بندي انواع ديگري نيز وجود داردکه از آنجمله است ترمومتر
رئومور
و ترمومتر فارنهايت
.
ترمومتر رئومور - در اين گرماسنج
نقطه يخ يا صفر درجه سانتي گراد برابر است ولي نقطه غليان آب در اين
گرماسنج 80
درجه است چه دانشمند فرانسوي در گرماسنج خود بين نقطه انجماد آب يا ذوب يخ
و نقطه
غليان آب را 80 درجه تقسيم کرده و بالنتيجه 80 درجه ترمومتر رئومور برابر
با صد
درجه ترمتر سانتيگرادميباشد.
محدوده کاری دماسنج
بايد توجه داشت که با ترمومترهاي جيوه اي نمي توان سرماهاي
کمتراز 35 درجه زير صفر را اندازه گيري کرد زيرا جيوه در 39 - درجه سانتي
گراد
منجمد ميشود. از اين روي براي اندازه گيري سرماهاي شديد از ترمومترهاي
الکلي
استفاده مي کنند زيرا الکل در 120 درجه سانتي گراد مايع است و بالعکس در 78
درجه
سانتي گراد بجوش مي آيد از اين روي ترمومتر ماگزيما و منيما را بطور مرکب
بکار مي
برند که از الکل و جيوه تشکيل مي يابد اين نوع ميزان الحراره مي تواند
حداکثر درجه
حرارت و حداقل آنرا در مدت معيني مثلا يک شبانه روز تعيين کند و از يک
ميزان
الحراره الکلي دراز تشکيل شده است و براي اينکه جاي زياد نگيرد ساقه آنرا
دو مرتبه
خم کرده اند و در قسمت خميده آن که بشکل «ايو»ي فرانسه مي باشد جيوه ريخته
شده و
بدين ترتيب الکل به دو قسمت تقسيم مي شود: يک قسمت در طرف راست لوله باقي
مي ماند
که بالاي آن حباب خالي از هواست کمي الکل در آن بخار مي شود و طرف چپ آن
منتهي به
مخزن الکل است . در بالاي دو طرف جيوه دوسوزن فولادي موسوم به نشانه قرا
دارد.
طرز کار
طرز عمل - وقتي هوا گرم ميشود الکل مخزن وسطي منبسط مي گردد و جيوه را در
شاخه چپ بطرف پائين ميراند و در نتيجه جيوه در شاخه دومي بالا مي رود و
نشانه
راهمراه مي برد. وقتي هوا سرد ميشود الکل منقبض مي شود و بجاي خود برمي
گردد. ولي
نشانه طرف راست بکنار لوله مي چسبد و پائين نمي آيد. در صورتي که جيوه در
طرف چپ ،
نشانه را بالا مي برد و اگر دو مرتبه هوا گرم شود اين نشانه به کنار لوله
مي چسبد و
اين عمل در مدت معيني چندين بار ممکن است تکرار شود. هنگام بازديد ترمومتر
نشانه
طرف راست حداکثر درجه حرارت و نشانه طرف چپ حداقل آن را نشان ميدهد در
صورتي که سطح
جيوه در اين موقع در هر شاخه را که بگيريم درجه حرارت همان زمان را تعيين
ميکند.
مثلا در حداعلاي درجه حرارت 5/21 + و حداقل آن 5/10 - و درجه حرارت موقع
بازديد 12
درجه است و براي باز گرداندن نشانه هاي آهني تا سطح جيوه از يک آهن رباي
نعلي شکل
استفاده ميشود.
انواع دماسنج
ترمومتر پزشکی
ترمومتر پزشکي ، اين گرماسنج جهت اندازه گرفتن
حرارت بدن بکار مي رود و چون حد متوسط حرارت بدن انسان 37 درجه سانتي گراد
(5/98
درجه فارنهايت ) است در ترمومترهاي پزشکي بر اساس سانتيگراد بين 33 تا 42
در
ميشود
.
پیزومتر یا ترموالکتریک
ترمومتر ديگري در صنايع بکار ميرود بنام : پيرومتر يا
ترموالکتريک - اساس اين ترمومتر بر اين خاصيت است که اگر فصل مشترک دو سيم
فلزي
مختلف را حرارت دهيم جريان برق در آنها برقرار ميشود و بوسيله يک «ميلي
آمپرمتر»
دقيق ميتوان ثابت کرد که هرچه درجه حرارت زيادتر شود شدت جريان حاصل نيز
بيشتر
خواهد شد و با اندازه گرفتن شدت جريان درجه حرارت را معلوم ميسازند. بايد
دانست که
اختراع ترمومتر را به بسياري از دانشمندان نسبت ميدهند ولي حقيقت آن است که
گاليله
دانشمند ايتاليايي پيش از سال 1597 م . اين ابزار را اختراع کرده و سپس
تکامل يافته
است . (از لاروس قرن بيستم و کتاب فيزيک تاليف رهنما). و رجوع به گرماسنج و
ميزان
الحراره شود.
دماسنج گازی
قوانين گازه
دماسنج مایعی
اين نوع دماسنج يکي از رايج ترين انواع دماسنجهاي مورد استفاد درصنعت و
غيره مي باشد. عمدتا اين نوع دماسنج را بعنوان دماسنجهاي جيوه اي يا الکلي
مي شناسيم. ساختمان اين نوع دماسنجها از يک مخزن مايع و يک لوله مويين
تشکيل شده که مايع درون مخزن در اثر انبساط از لوله مويين بالا رفته
و دماي متناسب را نشان ميدهد.
دماسنج جيوه اي را مي توان براي اندازگيري دما از 37.8- تا315 سانتي گراد استفاده نمود. اما اگرفضاي بالاي سطح جيوه را از گاز ازت پر نمايند ، مي توان تا دماي 538 درجه از آن استفاده نمود.
دماسنج انبساط سیال
اين نوع دماسنج يکي از باصرفه ترين ، رايج ترين و تطبيق پذير ترين
وسايل اندازگيري دما در صنعت مي باشد.اساس کار اين دماسنج در شکل مقابل
نشان داده شده است.همانگونه که ملاحظه مي شود با افزايش دما فشار درون حباب
که مي تواند محتوي مايع ، گاز يا بخار باشد ، بالا رفته و توسط فشار
سنج اندازه گيري مي شود. طول لوله مويين مي تواند تا 60 متر باشد ؛ اما اين
مقدار بر دقت اندازه گيري دما تاثير گذار خواهد بود.بهترين حالت زماني است
که از لوله مويين کوتاه که به يک ترانس ديوسر فشار الکتريکي متصل شده
استفاده گردد.
ترمیستور
ترميستور يک وسيله نيمه رساناست که برخلاف فلزات ، داراي ضريب دماي مقاومت
منفي است . بعلاوه مقاومت آن بصورت نمايي با دما تغيير مي کند. ترميستور يک
وسطله بسيار حساس است و انتظار مي رود که با درجه بندي مناسب ، داراي
عملکرد ثابتي تا 0.01 سانتي گراد باشد.يکي از ويژگي هاي جالب آن اينستکه مي
توان از آن بعنوان جبران کننده دماي مدار هاي الکتريکي استفاده نمود.
دماسنج کریستال کوارتز
يک روش جديد و بسيار دقيق اندازه گيري دما بر مبناي حساسيت فرکانس تشديد
کريستال کوارتز به تغيير دما استوار است .وقتي از زاويه برش مناسب براي
کريستال استفاد شود، يک تطابق کاملا خطي ميان فرکانس و دما برقرار ميگردد.
مدلهاي تجاري اين وسيله از شمارنده هاي الکترونيکي و دستگاه قرائت رقم نما
براي اندازه گيري فرکانس استفاده مي کنند.
گستره دمايي کار کرد اين دستگاه از منفي 40 درجه تا 230 درجه
سانتيگراد ادعا شده است.
دمانگاری کریستال مایع
کريستالهاي مايع خميري ، که از استرهاي کلسترول ساخته شده اند پاسخ جالبي
به دما از خود نشان مي دهند . در يک گستره تکرار پذير دما ، کريستال مايع
همه رنگهاي طيف رنگي را از خود آشکار مي سازد.اين پديده بازگشت پذير و
تکرار پذير است . با تغيير دادن فرمول مورد نظر مي توان از کريستالهاي مايع
از کمتر از صفر درجه تا چند صد درجه سانتي گراد استفاده نمود.
ترموکوپل وسيله ديگري است که براي اندازه گيري دما مورد استفاده قرار
ميگيرد. در اين نوع دماسنج از خاصيت انبساط و انقباض اجسام جامد
استفاده ميگردد. گستره يک ترموکوپل بستگي به موادي دارد که ترموکوپل.
از ان ساخته شده است گستره يک
ترموکوپل پلاتنيوم ـ ايروديوم که 10 درصد پلاتينيوم دارد از صفر تا 1600
درجه است است. مزيت ترموکوپل در اين است که بخاطر جرم کوچک ، خيلي سريع با
سيستمي که اندازه گيري دماي آن مورد نظر است، به حال تعادل گرمايي در
ميآيد. لذا تغييرات دما به آساني بر آن اثر ميکند، ولي دقت دماسنج
مقاومتي پلاتين را ندارد
دماسنج حداكثر
(Max-Thermometer)
دماسنج
حداقل
(Minimum Thermometer)
اذر سنج
اين نوع دماسنج که به آن دماسنج غير تماسي هم گفته مي شود ، بر پايه رنگ
نور انتشار يافته از جسم بوده که در نهايت دماي جسم مورد نظر را براساس
را اندازه گیری میکنیم
اين حقيقت که تمامي اجسام سياه يک اندازه دمايي نور نشان خواهند داد ،
نتيجه ميگيريم که دامنه کاربردي اين نوع دماسنج در دماهاي بالاي سرخ بوده و
براي آهن تقريبا بالاي 500 درجه سانتي گراد مي باشد.
طرز کار:
نور
ايجاد شده توسط جسم از درون يک سيستم اپتيکال (با بزرگ نمايي معين)
که در درون آن يک لامپ گداخته کوچک فرار داده شده ، گذرانده مي شود . (بدين
ترتيب اگر کسي از درون چشمي بدرون اين سيستم نگاه مي کند ،
نوري بسيار باريکي را ملاحظه خواهد کرد.) در برخورد اين نور با فيلمان لامپ
، جرياني را از فيلمان عبور خواهد داد که تعيين کننده ميزان دماي جسم است.
اين جريان توسط پتانسيومتري که بين منبع تغذيه (يک باطري) و لامپ قرار داده
شده کنترل ميگردد. براي نمايش دما از يک آم متر
(ammeter )
استفاده ميگردد. دامنه آم متر از
900F
براي دماي 500 درجه سانتي گراد تا3000F
براي دماي 1600 درجه سانتي گراد متغيير است
اذرسنج ثبت گر و کنترل گر
در اغلب تأسیسات صنعتی، تنها نشان دادن دما توسط دستگاه کافی نیست و باید
با قراردادن یک قلم متحرک به جای عقربه پتانسیل سنج دما را ثبت کرد. این
دستگاه آذرسنج ثبتگر نام دارد. همچنین با استفاده از مدارهای الکتریکی در
دستگاه میتوان جریان گاز به مشعلها یا جریان برق به عنصرهای گرمایی را
کنترل و دمای کوره را در مقدار مورد نظر ثبت کرد. این دستگاه
آذرسنج کنترل گرنام دارد. امکان طراحی وسیله ای برای ثبت و کنترل
دما متشکل از یک یا چند ترموکوپل نیز هست.
اذرسنج تابشی
اصول کارکرد آذرسنج تابشی بر پایه یک منبع تابشی استاندارد به نام جسم سیاه
یا تابشگر کامل قرار دارد. تابشگر کامل، جسمی فرضی است که کلیه پرتوهای
تابیده به خود را جذب می کند. در دمایی یکسان، چنین جسمی سریعتر از هر جسم
دیگر از خود انرژی می تابد. آذرسنج های تابشی، عموماً برای نشان دادن دمای
تابشگر کامل یا دمای حقیقی درجه بندی می شوند. قانون استفان-بولتزمن که
مبنای مقیاس دمای آذرسنج های تابشی است، نشان می دهد که آهنگ تابش انرژی از
یک تابشگر کامل متناسب با توان چهارم دمای مطلق آن است:
که در اینجا:
آهنگ تابش انرژی =
W
ثابت تناسب =K
دمای مطلق تابشگر کامل=
T
اذرسنج نوری
ابزار تشریح شده در قسمت قبل که به تمام طول موجهای تابش پاسخ می دهد آذر
سنج تابشی نام دارد. با اینکه اصول کارکرد آذر سنج نوری با اذر سنج تابشی
یکسان است اما آذر سنج نوری با طول موج منفرد یا نوار باریکی از طول موج
طیف مرئی کار میکند. آذر سنج نوری، دما را از طریق مقایسه درخشندگی نور
گسیل شده توسط منبع، با نور گسیل شده از یک منبع استاندارد، اندازه می
گیرد. برای سهولت مقایسه رنگها، یک فیلتر قرمز که تنها طولموج پرتو قرمز را
عبور میدهد به کار می رود.
متداول ترین نوع آذرسنج نوری
که در صنعت به کار می رود، نوع رشته پنهان شونده است. این آذرسنج شامل دو
قسمت، یک تلسکوپ و یک جعبه کنترل است. تلسکوپ شامل یک فیلتر شیشه ای قرمز
که جلوی چشمی نصب شده و یک لامپ با رشته درجه بندی شده است که عدسی های شیء
تصویر از جسم مورد آزمایش را بر آن متمرکز می کند. این دستگاه دارای یک
کلید برای بستن مدار الکتریکی لامپ و یک پرده جاذب برای تغییر گستره اندازه
گیری دما توسط آذرسنج است.
گستره کاری آذرسنج نوری مورد بحث، از˚760
تا
C˚1315
است. حد بالایی دما تا اندازه ای بستگی به خطر خراب شدن رشته و میزان خیره
کنندگی ناشی از درخشش در دماهای بالاتر دارد. گستره دما ممکن است با به
کارگیری پرده جاذب بین عدسی شیء و شبکه رشته به حد بالاتری افزایش یابد و
به این وسیله سازگاری درخشش در دماهای پایینتر رشته ممکن می شود.بدین ترتیب
با استفاده از دماهای پایینتر رشته، میتوان آذرسنج را برای دماهای بالاتر
درجه بندی کرد. با به کارگیری پرده های جاذب مختلف، حد بالایی آذرسنج نوری
را میتوان تا
C˚5500
(C˚10000)
یا بیشتر افزایش داد.
برخی از مزایای اذرسنج نوری و تابشی عبارتند از:
1.
اندازه گیری دماهای بالا؛
2.
اندازه گیری دمای اجسام دور از دسترس؛
3.
اندازه گیری دمای اجسام کوچک یا متحرک؛
4.
هیچ یک از قسمتهای دستگاه در معرض آثار مخرب گرما نیست.
محدودیتهای انها عبارتند از :
چون سازگاری نورسنجی بستگی به قضاوت فردی دارد، خطاهایی روی می دهد؛
به خاطر وجود دود یا گاز بین ناظر و منبع اشتباهاتی پدید می آید؛
بسته به میزان انحراف از شرایط تابشگر کامل خطا ایجاد می شود.
منابع
http://www.weissinstruments.com/tempgas.htm
http://www.metalwebnews.com/howto/optpyro.html
محقق : نیما ساعی
استاد راهنما : جناب اقای دکتر پورتقی انوریان
|
||||
![]() |
||||
|
|
||||